Klavir je jedan od najfascinantnijih, ali i najzagonetnijih muzičkih instrumenata. Ima žice, pa tehnički pripada istoj grupi instrumenata kao gitara, harfa i violina. Međutim, kada pijanista pritisne dirku, čekić udara u žicu, zbog čega bi klavir mogao da se posmatra i kao udaraljka.
Da li je onda logično svrstati klavir u istu porodicu sa bubnjevima, bongosima i ksilofonom?
Klavir se zvanično klasifikuje kao kordofoni instrument sa klavijaturom i čekićima. Kordofon je svaka vrsta muzičkog instrumenta kod kojeg zvuk nastaje vibriranjem žica. Dakle, klavir pripada istoj porodici kao gitare i violine. Ipak, za razliku od gitare koja najčešće ima šest žica, klavir može imati i do 240 žica, dok je oko 230 žica uobičajeno za mnoge modele.
Ovo su samo neke od brojnih zanimljivih činjenica o klaviru. Ipak, za pijaniste nije najvažnije da znaju svaki detalj o konstrukciji instrumenta, već da razumiju kako da ga pravilno koriste i kako da unaprijede svoje sviranje.
U nastavku ćemo govoriti o činjenicama o klaviru koje svaki početnik može da primijeni u učenju od vježbanja ljestvica i korišćenja pedala do džeza i sviranja klavirskih dueta.
Činjenice o sviranju ljestvica i arpeđa
Gotovo svaki početnik u sviranju klavira žali se na to što mora da provodi mnogo vremena vježbajući ljestvice. To je razumljivo, posebno kada se uporedi sa nekim drugim instrumentima. Početnik na gitari može relativno brzo da počne da uči akorde, dok bubnjar može već na prvim časovima da svira jednostavne ritmove.
Za dobro sviranje klavira potrebno je mnogo discipline i redovnog vježbanja. Sviranje ljestvica, a kasnije i arpeđa, nijesu samo monotone vježbe koje treba ponavljati bez razloga. One su veoma važne za razvijanje sluha, pravilnog prstometa, koordinacije i dobre tehnike sviranja.
Dok svirate ljestvice, ne ponavljate samo iste tonove. Krećete se gore-dolje po klavijaturi i upoznajete odnose između tonova u različitim oktavama. Učite intervale, razvijate osjećaj za tonalitet i trenirate ruke da izvode koordinisane pokrete nezavisno jedna od druge.
Zbog toga je savladavanje ljestvica i arpeđa jedna od najvažnijih stvari u učenju klavira.
Naravno, moguće je svirati klavir i po sluhu, bez formalnog muzičkog obrazovanja. Ipak, takav način učenja može dugoročno ograničiti vaše mogućnosti. Poznavanje osnovne muzičke teorije i pravilna tehnika daju pijanisti mnogo veću slobodu u sviranju i učenju novih kompozicija.
Šta treba znati o korišćenju pedala na klaviru
Pedale su još jedan razlog zbog kojeg su pravilan položaj prstiju i dobra tehnika sviranja veoma važni. Mnogi početnici se pitaju čemu služe pedale na dnu klavira i kako se pravilno koriste.
Tokom vježbanja ljestvica možda ih gotovo uopšte nijeste koristili. Međutim, kada počnete da svirate kompozicije, pedale postaju veoma značajne.
Uopšteno govoreći, pedale mijenjaju način na koji instrument proizvodi zvuk. One su važan dio izražajnih mogućnosti klavira.
U ranim fazama razvoja klavira, pijanisti su koristili posebne ručice kako bi postigli određene zvučne efekte. Kasnije su ručice zamijenjene polugom koju je pijanista mogao da aktivira koljenom. Na kraju su proizvođači klavira uveli sistem sa pedalama koji se koristi i danas.
U zavisnosti od modela klavira, instrument može imati dvije ili tri pedale. Srednja pedala kod klavira sa tri pedale naziva se sostenuto. Ona omogućava da se zadrže tonovi koji su odsvirani u trenutku kada je pedala pritisnuta.
Krajnja lijeva pedala je „tiha“ pedala ili una corda. Ona smanjuje silinu kojom čekići udaraju u žice. Iskusan pijanista može postići sličan efekat i blažim pritiskanjem dirki.
Desna pedala se najčešće koristi. Kada se pritisne, podižu se prigušivači sa žica, čime se omogućava da tonovi duže traju i da se međusobno povežu.
Pravilno korišćenje pedala više zavisi od pažljivog slušanja nego od samog mehaničkog pritiskanja pedale. Notni zapis često sadrži oznake za korišćenje pedala, ali ih treba posmatrati kao smjernice. Način na koji klavir zvuči zavisi od brojnih faktora, uključujući prostor u kojem svirate i vrstu klavira.
Zbog toga je pravilno korišćenje pedala jedna od najvažnijih stvari koje treba da naučite tokom sviranja klavira.
Zašto bi trebalo učiti džez na klaviru
Ako ste nekada gledali džez pijanistu kako se potpuno prepusti sviranju, vjerovatno ste primijetili koliko često koristi pedale na klaviru. Džez muzika može biti veoma složena kada je riječ o fraziranju.
Prelazak sa jednog dijela kompozicije na drugi bio bi mnogo teži kada pijanista ne bi mogao da zadrži prethodno odsvirane tonove.
Ipak, korišćenje pedala nije jedini razlog zbog kojeg je učenje džeza korisno. Džez klavir u velikoj mjeri se oslanja na muzičku teoriju. Zato je za sviranje džeza potrebno razumjeti tonalitete, oznake za akorde i progresije akorda.
Svaki početnik na klaviru provodi dosta vremena učeći osnove muzičke teorije. Zbog toga ima smisla da se već u ranim fazama učenja okuša i u džezu. Na taj način znanje stečeno kroz teoriju i solfeđo može odmah da se primijeni u praksi.
Džez klavir se, uprkos velikom oslanjanju na progresije akorda, zasniva i na spontanosti. Kada savladate brojanje intervala i progresiju 2-5-1, možete početi da istražujete različite džez stilove.
Progresija 2-5-1 veoma je važna u džez muzici i predstavlja osnovu brojnih džez kompozicija.
Sviranje džez kompozicija takođe može pomoći u razvijanju prstometa i brzine. Čak i laganiji džez može sadržati veoma zahtjevne i brze pasaže. Vježbanje takvih kompozicija doprinosi razvoju spretnosti i pokretljivosti prstiju.
Ipak, nemojte pokušavati da kopirate druge pijaniste. Pronađite svoj zvuk i razvijajte sopstveni stil sviranja.
Činjenice o sviranju klavirskih dueta
Džez je u velikoj mjeri zasnovan na zajedničkom muziciranju, a isto važi i za sviranje klavirskog dueta. Klavirski dueti mogu imati različite oblike. Moguće je kombinovati klavir sa drugim instrumentom, pa čak i sa drugim klavirom.
Ipak, posebno je zanimljiva vrsta dueta u kojoj dva pijanista sviraju za istom klavijaturom.
Kada dva pijanista sjede za istim klavirom, onaj koji svira na strani nižih tonova izvodi dionicu koja se naziva secondo, dok pijanista na strani viših tonova svira primo.
Većina klavirskih kompozicija predviđa da lijeva ruka svira akorde, dok desna izvodi melodiju. Slična podjela postoji i u klavirskim duetima, ali su kompozicije za četiri ruke najčešće aranžirane tako da oba pijanista imaju važnu i ravnopravnu ulogu.
Sviranje klavirskog dueta nije posebno zahtjevno sa tehničke strane. Čak i početnici mogu da sviraju jednostavne duete. Pravi izazov predstavlja usklađivanje stilova sviranja oba pijanista.
Muzičko izražavanje je veoma lično. Ne postoje dva pijanista koji žele da kroz muziku prenesu potpuno iste emocije. Zato je jedan od najvećih izazova pronaći partnera čiji se stil sviranja i pristup muzici dobro dopunjuju sa vašim.
Osim toga, partneri moraju zajedno odlučiti ko će svirati koju dionicu i ko će koristiti pedale. Potrebno je dobro naučiti kompoziciju, slušati partnera tokom sviranja i zajedno proći kroz notni zapis. Na taj način mogu se unaprijed dogovoriti tempo, dinamika, fraziranje i način korišćenja pedala.
A možda je najzanimljivija činjenica upravo to što dva pijanista mogu istovremeno svirati isti instrument. Zamislite samo dva gitarista koji pokušavaju da istovremeno sviraju jednu gitaru.
Klavirski dueti nijesu moderna pojava. Pojavili su se relativno brzo nakon nastanka prvih klavira. Tokom više od tri vijeka razvoja ovog instrumenta, kompozitori i muzičari stvarali su brojne kompozicije za četiri ruke.
Istorija klavira
Kada govorimo o istoriji klavira, važno je pomenuti Bartolomea Kristoforija, italijanskog graditelja instrumenata koji je početkom 18. vijeka razvio prvi pravi prethodnik savremenog klavira.
Kristofori je želio da napravi instrument koji će omogućiti pijanisti da kontroliše jačinu tona pritiskom na dirke. Za razliku od ranijih instrumenata sa klavijaturom, novi mehanizam je omogućavao da ton bude tiši ili glasniji u zavisnosti od načina na koji pijanista svira.
Upravo je ta mogućnost izražavanja bila jedna od najvećih inovacija u istoriji klavira.
Tokom razvoja klavira, ovaj instrument je postajao sve važniji u muzičkom obrazovanju i izvođačkoj umjetnosti. Veliki kompozitori, poput Mocarta, Betovena, Šopena i Lista, značajno su doprinijeli njegovoj popularnosti i razvoju klavirske literature.
Njihova djela pokazala su koliko različitih emocija i muzičkih ideja može da se izrazi putem klavira. Sa razvojem tehnologije, klavir je postao dostupniji većem broju ljudi, pa se danas koristi kako u profesionalnoj muzici, tako i u školama, muzičkim studijima i domovima. Upravo zbog svoje svestranosti, klavir je i danas jedan od najpopularnijih muzičkih instrumenata na svijetu i važan dio muzičke kulture.
Klavir je kroz vjekove postao mnogo više od običnog muzičkog instrumenta. Njegov prepoznatljiv zvuk obilježio je različite muzičke pravce, od klasične muzike i džeza do popa i filmske muzike. Bez obzira na stil, klavir pijanistima pruža mogućnost da razvijaju tehniku, kreativnost i muzički izraz, zbog čega i danas zauzima posebno mjesto u svijetu muzike.
Sažmi uz pomoć AI
Da li ti se dopao članak? Zapiši to!
Loading...
